• Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
หน้าแรก อ่านข่าวย้อนหลัง ข่าว ประชาสัมพันธ์ จากป่าสู่เมือง : ความสำคัญของป่าทุ่งใหญ่นเรศวร กับการก่อสร้างเขื่อนน้ำโจน - 2 ผลกระทบที่จะเกิดจากโครงการ

จากป่าสู่เมือง : ความสำคัญของป่าทุ่งใหญ่นเรศวร กับการก่อสร้างเขื่อนน้ำโจน - 2 ผลกระทบที่จะเกิดจากโครงการ

อีเมล พิมพ์ PDF

เขื่อนน้ำโจนโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังน้ำแควใหญ่ตอนบน (เขื่อนน้ำโจน) จะทำให้เกิดอ่างเก็บน้ำขนาดพื้นที่ 137 ตร.กม.หรือ 85,625 ไร่ ที่ระดับความสูง 370 ม.รทก. ทำให้น้ำท่วมใจกลางเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรเป็นพื้นที่ประมาณ 80,000 ไร่ คิดเป็นระยะทางยาวประมาณ 60 กิโลเมตร ส่วนที่กว้างที่สุดของอ่างเก็บน้ำประมาณ 9 กิโลเมตรเศษ ส่วนที่แคบที่สุดประมาณ 500 เมตร ใช้เวลาในการก่อสร้างและทำการตัดไม้ออกจากบริเวณอ่างเก็บน้ำนานประมาณ 3 ปีครึ่ง เงินทุนที่ใช้ในการก่อสร้างประมาณ 12,000 ล้านบาท โดยมีแผนการแก้ไขผลกระทบ ใช้เงินประมาณ 360 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละประมาณ 3 เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าให้ได้ร้อยละ 3.6 ของประมาณการความต้องการพลังงานไฟฟ้าปี 2532


สืบ นาคะเสถียร ที่ถูกดึงมาร่วมในการคัดค้านโครงการก่อสร้างเขื่อนน้ำโจน ได้ร่วมศึกษาข้อมูลในพื้นที่ จนสามารถเขียนรายงานขึ้นมาได้หลายฉบับ หนึ่งในนั้น คือความสำคัญของป่าทุ่งใหญ่นเรศวรกับเขื่อนน้ำโจน

นอกจากสืบจะอธิบายให้เห็นว่า ผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวรนั้น มีความสำคัญอย่างไร เขายังวิเคราะห์ข้อมูลโครงการเขื่อนน้ำโจน เพื่ออธิบายถึงผลกระทบที่จะตามมา โดยได้นำบทเรียนจากการอพยพสัตว์ป่าที่เขื่อนเชี่ยวหลานมาร่วมอภิปราย

สืบ นาคะเสถียร ได้อธิบายผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวรหากมีการสร้างเขื่อนน้ำโจนสำเร็จ ตีพิมพ์ในจุลสารนักนิยมธรรมชาติ ปีที่ 4 ฉบับที่ 21 พฤศจิกายน – ธันวาคม 2530 ไว้ดังนี้
.
.

ทุ่งใหญ่นเรศวร
ทุ่งใหญ่นเรศวร / photo สืบ นาคะเสถียร
.
.
.

1. มีผลกระทบโดยตรงต่อพื้นที่ป่าไม้บริเวณที่ลุ่มต่ำ (Lowland forest) และแหล่งของสัตว์ป่าที่ยังคงเหลืออยู่ในพื้นที่อนุรักษ์แหล่งสุดท้ายของประเทศ

การกล่าวอ้างว่าเป็นพื้นที่ส่วนน้อยของพื้นที่อนุรักษ์ ย่อมไม่เป็นเหตุผลที่จะนำมาลบล้างได้ เพราะพื้นที่บริเวณหุบห้วยแควใหญ่เปรียบเสมือนเป็นหัวใจของพื้นที่อนุรักษ์ โดยรอบที่เป็นแหล่งต้นกำเนิดของ ลักษณะพันธุกรรมของต้นไม้ พันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ป่าที่ยังมิได้มีการศึกษาให้ละเอียดรอบคอบ การสำรวจที่แล้วมาเป็นเพียงการสุ่มตัวอย่างในบริเวณรอบนอกพื้นที่ที่เป็น หัวใจของป่าทุ่งใหญ่ฯ ไม่สามารถนำมาเป็นตัวแทนของการประมาณคุณค่าความสำคัญเฉพาะพื้นที่ได้

2. พื้นที่อนุรักษ์ที่กำหนดไว้ตามนโยบายการป่าไม้ของประเทศไทยให้มีร้อยละ 15 แต่ในปัจจุบันได้รับการกำหนดไปแล้วเพียงร้อยละ 9.4 ของพื้นที่ประเทศ ประกอบกับพื้นที่อนุรักษ์บางแห่งยังถูกบุกรุกทำลายด้วยการยึดถือครอบครองของราษฎร และการพัฒนาพลักงานด้วยการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ในพื้นที่ เหตุการณ์เช่นนี้ย่อมเป็นการขัดต่อนโยบายของรัฐในการทำลายทรัพยากรที่มีคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์ไว้ ถึงแม้จะเป็นส่วนน้อยเมื่อเทียบกับพื้นที่ทั้งหมด แต่ก็เป็นการทำลายโดยตรงโดยหน่วยงานของรัฐ

3. พืชพันธุ์ไม้และสัตว์ป่าหลายชนิดที่เกิดอยู่ในบริเวณลุ่มน้ำของลำน้ำแควใหญ่ยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างละเอียดรอบคอบ ประกอบกับเป็นแหล่งรวมของพันธุกรรมที่มีการพัฒนาตัวเองและแพร่กระจายพันธุ์ กระจายพันธุ์ไปยังพื้นที่ป่า ส่วนอื่นโดยรอบสมควรได้รับการดูแลรักษาเป็นพิเศษ

จะเห็นได้ว่าทรัพยากรที่เหลืออยู่มีคุณค่าต่อการอนุรักษ์ไว้เพื่อการศึกษา เพราะไม่สามารถหาแหล่งอื่นมาทดแทนได้ และในปัจจุบันพื้นที่ป่าเพื่อการอนุรักษ์ก็กำลังถูกทำลายให้หมดไป ดังจะเห็นได้จากอัตราการบุกรุกทำลายป่าปีละ 1.5 ล้านไร่ จนทำให้พื้นที่ป่าไม้ของประเทศเหลืออยู่เพียงร้อยละ 29 ของพื้นที่ประเทศ (320 ล้านไร่) ในปี 2528 (ฝ่ายพื้นที่ภาพถ่ายทางอากาศและดาวเทียม กองจัดการป่าไม้ กรมป่าไม้) แทนที่จะเหลืออยู่ร้อยละ 40 ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

อนึ่ง การปลูกป่าทดแทนป่าธรรมชาติที่ถูกทำลายไปโดยกิจการของรัฐหรือโดยการบุกรุก ของประชาชน มิควรได้เรียกว่าเป็นป่า เพราะป่าไม้ธรรมชาติที่มีองค์ประกอบที่สมบูรณ์ของระบบนิเวศวิทยานั้น มิสามารถปลูกหรือสร้างขึ้นมาแทนได้ ประกอบกับระยะเวลาของการพัฒนามาเป็นป่าธรรมชาติต้องใช้เวลานับร้อยปี จึงไม่สามารถนำมาทดแทนกันได้
.
.

เสือโคร่ง
มูลเสือโคร่ง ทุ่งใหญ่นเรศวร / photo สืบ นาคะเสถียร
.
.
.

4. อ่างเก็บน้ำที่จะเกิดกับโครงการ จะแบ่งพื้นที่ป่าออกเป็นสองส่วน สัตว์ป่าขนาดใหญ่จำนวนช้างป่า กระทิง สมเสร็จ ซึ่งเคยย้ายถิ่นหากินตามฤดูกาลจะไม่สามารถย้ายถิ่นได้อีก สัตว์ป่าเหล่านี้จะต้องถูกตัดขาดให้อยู่ในพื้นที่จำเพาะ นอกเขตอ่างเก็บน้ำที่มีสภาพป่าและชนิดของพืชอาหารแตกต่างไปจากบริเวณลุ่ม ห้วยแควใหญ่ที่สมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด่านสัตว์ป่าที่เคยใช้ในอดีตจะถูกตัดขาด สัตว์ป่าไม่สามารถเดินตัดป่าหรือภูเขาได้ตามใจชอบ ทำให้สัตว์ป่าต้องจำกัดจำนวนประชากรให้สัมพันธ์กับปริมาณพื้นที่และอาหารที่ เหลืออยู่ และการพัฒนาทางด้านกรรมพันธุ์โดยการผสมข้ามระหว่างสัตว์ที่อาศัยอยู่ นอกกลุ่มจะถูกจำกัด ทำให้เกิดการผสมกันเอง เกิดลูกหลานที่มีลักษณะด้วยเกิดขึ้นมามาก อันจะเป็นผลต่อการพัฒนาพันธุ์จนทำให้ต้องสูญพันธุ์ไปในที่สุด

5. สูญเสียแหล่งโบราณคดีและแหล่งประวัติศาสตร์ที่สำคัญของประเทศ สำหรับการขุดค้นทางโบราณคดี ไม่สามารถกำหนดระยะเวลาได้ ถ้าจะต้องกระทำให้ทั่วพื้นที่ ไม่เหมือนกับการสร้างเขื่อน เนื่องจากข้อจำกัดในการศึกษาแตกต่างกัน ประกอบกับในปัจจุบันพื้นที่เพื่อการอนุรักษ์ยังถูกทำลายให้ลดน้อยลง โดยมิได้มีการศึกษาหรือสำรวจอย่างรอบคอบก่อนที่จะถูกใช้ไปเพื่อการพัฒนาทางด้านใดด้านหนึ่ง
.
.

ทุ่งใหญ่นเรศวร
ห้วยเกริงเมิง ทุ่งใหญ่นเรศวร / photo สืบ นาคะเสถียร
.
.
.

6. สูญเสียแหล่งเพาะพันธุ์ปลาและปลาธรรมชาติ การสร้างเขื่อนน้ำโจนเป็นการปิดกั้นปลายหลายชนิดที่จะขึ้นมาวางไข่และเลี้ยง ลูกอ่อนบริเวณต้นน้ำของลำแควใหญ่ตอนบน ผลก็คือจะทำให้ปลาหลายชนิดขาดแหล่งวางไข่ ส่วนปลาที่อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำไหลเป็นปลาที่ต้องการปริมาณออกซิเจนสูง ปกติมีอยู่ในลำน้ำแควใหญ่ตอนบนและตามลำห้วยแยกของลำน้ำแควใหญ่ ปลาชนิดดังกล่าวจะสูญพันธุ์ไป เพราะน้ำในอ่างเก็บน้ำเป็นน้ำนิ่งและลึก ปริมาณออกซิเจนมีน้อย ประกอบกับการสำรวจถึงชนิดปลาที่หายากในลุ่มน้ำนี้ยังมิได้มีการกระทำอย่าง จริงจัง อาจจะมีปลาชนิดใหม่ที่ยังมิได้มีการพบในประเทศไทยมาก่อน

7. สูญเสียแหล่งกำเนิดและชนิดของสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ เนื่องจากการศึกษามิได้กระทำพื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบ อาศัยการเปรียบเทียบพื้นที่ข้างเคียงเป็นหลัก ดังนั้นการสูญเสียสัตว์ป่าในกลุ่มนี้ไปอาจมากเกินไปกว่าที่จะประเมินไว้

8. สูญเสียปริมาณน้ำที่มีอยู่เดิมในบริเวณ ต้นน้ำแควใหญ่ เนื่องจากเขื่อนน้ำโจนจะต้องเก็บกักน้ำส่วนหนึ่งไว้เป็นน้ำสำรอง เพื่อที่จะให้เป็นตัวหนุนน้ำส่วนที่จะใช้หมุนเครื่องกำเนินไฟฟ้าให้สูงขึ้น ถึงระดับปากอุโมงค์ น้ำส่วนนี้จะถูกกักเก็บไว้ตลอดไปไม่สามารถปล่อยมาใช้ได้ จึงทำให้ปริมาณน้ำจากต้นน้ำแควใหญ่ตอนบนไม่สามารถไหลลงสู่ที่ราบลุ่มบริเวณ ปากแม่น้ำได้

9. สูญเสียความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติ เนื่องจากเขื่อนจะกั้นเอาตะกอนที่มีธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของ พืชไว้ ดังนั้นน้ำส่วนที่เหลือจากการผลิตกระแสไฟฟ้า จึงไม่มีคุณสมบัติเหมาะสมต่อการกสิกรรมของเกษตรกรบริเวณปากแม่น้ำ เกษตรกรต้องปรับปรุงดินโดยการใส่ปุ๋ยมากขึ้น เพราะปุ๋ยธรรมชาติที่จะมากับน้ำถูกกักเก็บเอาไว้

สรุป การก่อสร้างเขื่อนน้ำโจนจะทำให้เกิดผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อทรัพยากร ที่มีเหลืออยู่เป็นแหล่งสุดท้าย ของประเทศ ถึงแม้จะมีการแก้ไขผลกระทบที่ดีเพียงใดก็ตาม แต่พื้นที่ป่าที่ลุ่มต่ำไม่น้อยกว่า 140 ตารางกิโลเมตรของลุ่มน้ำแควใหญ่ตอนบนจะต้องสูญหายไปอย่างแน่นอน แหล่งรวมทางพันธุกรรมของพืชและสัตว์ในบริเวณที่จะถูกน้ำท่วม จะต้องสูญสิ้นไปในที่นี่ยังไม่รวมถึงผลกระทบในทางอ้อมที่จะเกิดจากการก่อสร้าง อาทิ การตัดถนนเข้าไปบริเวณหัวงาน การตัดเส้นทางชักลากไม้ออกจากบริเวณอ่างเก็บน้ำและการกระทำอย่างอื่นๆ ที่เป็นการละเมิดกฎหมายที่จะเกิดขึ้นติดตามมาเหมือนอย่างที่เคยเกิดขึ้น และกำลังเกิดอยู่ในพื้นที่ที่มีการเปิดประตูป่าเข้าไปเพื่อการพัฒนา จนทรัพยากรที่สำคัญของชาติโดยส่วนรวมที่ยังเหลืออยู่ต้องหมดสิ้นไปและไม่ สามารถหาสิ่งอื่นมาทดแทนได้มาตรการ ที่ดีสำหรับใช้ในการแก้ไขผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการทำลายทรัพยากรธรรมชาติให้หมดไป หากจะนำมาใช้ในการป้องกันส่วนที่เหลืออยู่ให้คงอยู่และอำนวยประโยชน์อันยาว นานต่อไปสำหรับการพัฒนาประเทศในทุกๆ ด้าน ย่อมจะเป็นวิถีทางที่ถูกต้องสำหรับประเทศที่กำลังพัฒนาอย่างประเทศไทย เพราะประเทศที่เจริญแล้วทั้งหลายในโลกต่างก็รู้ซึ้งถึงการทำลายทรัพยากร เพื่อการพัฒนาประเทศ จนต้องหันมาอนุรักษ์ทรัพยากรที่กำลังจะหมดไปในภูมิภาคส่วนอื่นของโลกแล้ว เหตุใดเราจะมาทำลายมรดกชิ้นสุด ท้ายให้สูญสิ้นไป
.

 


.
ในวาระครบรอบ 27 ปี การจากไปของสืบ นาคะเสถียร และเหตุการณ์ปกป้องผืนป่าทุ่งใหญ่นเรศวร มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ขอชวนผู้สนใจเข้าร่วมรำลึกเหตุการณ์สำคัญทางสิ่งแวดล้อมครั้งใหญ่ของประเทศ ในงาน จากป่าสู่เมือง บันทึกหยุดเขื่อนน้ำโจน (รำลึก 27 ปี สืบ นาคะเสถียร) ระหว่างวันที่ 8 - 10 กันยายน 2560 ระหว่างเวลา 11.00 - 19.00 น. ณ ห้องอเนกประสงค์ ชั้น 1 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ดูรายละเอียดกิจกรรมได้ที่ จากป่าสู่เมือง บันทึกหยุดเขื่อนน้ำโจน
.
มูลนิธิสืบนาคะเสถียร

 

 

รับข่าวสาร