• Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
หน้าแรก อ่านข่าวย้อนหลัง ข่าว ประชาสัมพันธ์ จากห้วยขาแข้งถึงแม่วงก์ กับความหวังในการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง

จากห้วยขาแข้งถึงแม่วงก์ กับความหวังในการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง

อีเมล พิมพ์ PDF

เสือโคร่งข้อมูลจากกองทุนสัตว์ป่าโลก WWF และการประชุม Global Tiger Forum (GTF) เกี่ยวกับการอนุรักษ์เสือโคร่ง ที่เมืองเดลี ประเทศอินเดีย เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา ระบุว่าปัจจุบันจำนวนประชากรเสือโคร่งในป่ามีทั้งหมด 3,890 ตัว เพิ่มขึ้นจากข้อมูลเมื่อปี 2553 ที่ระบุว่า 3,200 ตัว โดยปัจจัยการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรมาจากการพัฒนาวิธีเก็บข้อมูลที่มีมาตรฐานและการป้องกันพื้นที่ที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น


ปัจจัยการเพิ่มจำนวนประชากรของเสือโคร่งดังรายงานสอดคล้องกับข้อสรุปนักวิจัยเสือโคร่งชาวไทยที่บอกว่าสิ่งที่จะทำให้เสือโคร่งอยู่รอดได้คือพื้นที่อาศัยต้องปลอดภัย มีขนาดใหญ่ และมีอาหารเพียงพอ

สำหรับประเทศไทย พื้นที่ที่มีขนาดใหญ่ ปลอดภัย และมีอาหารเพียงพอต่อเสือโคร่ง อยู่ที่ผืนป่าตะวันตก โดยมีเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเป็นศูนย์กลางการกระจายพันธุ์

กว่า 20 ปี หลังสิ้นเสียงปืนของสืบ นาคะเสถียร ผืนป่าห้วยขาแข้งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางธรรมชาติของโลกโดยยูเนสโก้ งานป้องกันและรักษาผืนป่าก็ได้รับการยกระดับในเชิงคุณภาพตามมา

สมโภชน์ ดวงจันทราศิริ หัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ กล่าวว่า ในเริ่มแรกที่สถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ เริ่มงานวิจัยเสือโคร่ง พบเสือโคร่งเพียงแค่ 40 ตัว แต่หลังจากนั้นเมื่องานป้องกันเริ่มเข้มข้นและมีคุณภาพมากยิ่งขึ้น จำนวนประชากรของเสือโคร่งก็เพิ่มตามไปด้วย

สมโภชน์ ดวงจันทราศิริ
สมโภชน์ ดวงจันทราศิริ หัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ
.
.
ยกตัวอย่างข้อมูลระยะทางลาดตระเวนของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าของห้วยขาแข้ง ในปี 2550 มีระยะทางลาดตระเวนทั้งสิ้น 7,424.2 กิโลเมตร สำรวจพบเสือโคร่งราว 40 ตัว ขณะที่ปัจจุบันระยะทางการลาดตระเวนเพิ่มขึ้นเป็น 24,761.5 กิโลเมตร จำนวนประชากรเสือโคร่งก็เพิ่มตามไปเป็น 60 - 70 ตัว

ทั้งนี้นักวิจัยเน้นย้ำว่า ไม่ใช่แค่เพิ่มงานลาดตระเวนแล้วประชากรเสือโคร่งจะเพิ่มทันที แต่ต้องอดทนและอาศัยเวลาเพื่อให้จำนวนประชากรเสือโคร่งเพิ่มขึ้นจากการป้องกันที่ทำอย่างสม่ำเสมอ

นอกจากความเข้มข้นของงานป้องกันแล้ว ลักษณะของพื้นที่ก็มีส่วนสำคัญต่อการเพิ่มขึ้นของจำนวนประชากรเสือโคร่งเช่นกัน ดังข้อมูลของนักวิจัยที่พบว่า เสือโคร่งมักจะหากินในพื้นที่ราบมากกว่าพื้นที่เชิงเขา เนื่องจากกระจายตัวของเหยื่อจะอยู่บริเวณป่าที่ราบมากกว่า และในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งยังมีป่าที่ราบอันเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่าโดยเฉพาะป่าที่ราบริมน้ำที่มีอยู่ 2 แห่ง คือ บริเวณริมลำห้วยขาแข้ง และลำห้วยทับเสลา

อย่างไรก็ตามพื้นที่สามล้านกว่าไร่ ของเขตรักษาพันธุ์ห้วยขาแข้งก็ยังถือว่าไม่เพียงพอต่อการฟื้นฟูจำนวนประชากรเสือโคร่งให้ได้ตามเป้าที่ได้สัญญาไว้ในการประชุมเสือโคร่งระดับโลก (Tiger Summit) ว่าจะร่วมกันอนุรักษ์และเพิ่มประชากรเสือโคร่งได้ให้เป็นสองเท่าของจำนวนประชากรในปัจจุบัน ภายในปี 2565

แต่ความหวังไม่ริบหรี่ไปเสียทีเดียว ด้วยข้อมูลของ โครงการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติแม่วงก์และอุทยานแห่งชาติคลองลาน โดย กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชทำร่วมกับกองทุนสัตว์ป่าโลก WWF ประเทศไทย ระบุว่าพบการกระจายตัวของเสือโคร่งจากห้วยขาแข้งไปยังผืนป่าทั้งสองแห่งแล้ว

สมโภชน์ ดวงจันทราศิริ

ในอดีตผืนป่าแม่วงก์และคลองลานถูกบุกรุกตัดไม้จนกลายเป็นพื้นที่เสื่อมโทรม แต่หลังจากประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ มีระบบการป้องกันดูแลรักษาและไม่ถูกรบกวนมาเป็นเวลา 20 ปี ผืนป่าก็กลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง และความสมบูรณ์ของผืนป่าก็นำมาซึ่งสัตว์ป่าที่เป็นเหยื่อของเสือโคร่ง

ดร.รุ้งนภา พูลจำปา ผู้จัดการโครงการฯ กล่าวว่า ความสัมพันธ์ของเสือโคร่งกับเหยื่อเป็นปัจจัยที่เกี่ยวโยงกันอย่างมาก หลายพื้นที่ที่ประชากรเสือโคร่งหายไป อาจเป็นเพราะพื้นที่นั้นไม่มีเหยื่อที่เพียงพอถึงแม้ว่าพื้นที่เหล่านั้นจะไม่มีการล่าเสือโคร่งโดยตรง แต่การล่าเหยื่อที่เป็นอาหารของเสือก็กระทบต่อความเป็นอยู่ของเสือโคร่งได้เช่นกัน

รุ้งนภา พูลจำปา
ดร.รุ้งนภา พูลจำปา ผู้จัดการโครงการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง
อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ - คลองลาน

.
.
โครงการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง เริ่มต้นในปี 2555 เพียงแค่ปีแรกก็พบเรื่องน่ายินดี เมื่อสามารถถ่ายภาพเสือโคร่งแม่ลูกในพื้นที่จากกล้องดักถ่ายได้ และเมื่อนำข้อมูลที่ได้มาเปรียบเทียบกับข้อมูลของสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำทำให้รู้ว่าเสือโคร่งเพศเมียที่ถ่ายได้นี้เป็นเสือที่เดินมาจากห้วยขาแข้ง แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่เชื่อมร้อยกันของสองพื้นที่

ห้วยขาแข้งเป็นเหมือนแหล่งกระจายพันธุ์เสือ โดยมีป่าแม่วงก์เป็นพื้นที่รองรับ

และเมื่องานวิจัยเดินทางมาถึงปีที่ 4 ของการทำงาน ก็พบว่าเสือโคร่งเพศเมียตัวเดิมมีลูกออกมาอีกคลอก ก็ยิ่งเป็นสิ่งยืนยันได้ว่าผืนป่าแม่วงก์มีศักยภาพเพียงพอต่อการเป็นบ้านอีกหลังที่จะช่วยฟื้นฟูประชากรเสือโคร่งได้อย่างแน่นอน

เขื่อนแม่วงก์กับผลกระทบต่อบ้านแห่งความหวังของสัตว์ป่า
สิ่งที่กลัว คือ เราไม่สามารถควบคุมผลข้างเคียงที่จะเกิดในช่วงที่กำลังก่อสร้างหรือก่อสร้างเสร็จแล้ว อย่างเช่นการลักลอบตัดไม้เกินพื้นที่ที่กำหนด หรือการลอบเข้าไปล่าสัตว์ในพื้นที่อุทยานฯ แม้เจ้าหน้าที่จะพยายามแล้ว แต่คนที่จ้องเข้าไปขโมยของกับคนที่พยายามรักษาคงไล่กันไม่ทันสมโภชน์ ดวงจันทราศิริ หัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ

ตัวอย่างที่เห็นชัดเจนคือการสร้างเขื่อนเชี่ยวหลานที่สุราษฎร์ธานี ซึ่งคงไม่ต้องบรรยายแล้วว่ามันเป็นอย่างไรบ้างตอนที่พี่สืบเข้าไปช่วยชีวิตสัตว์ป่า เราสูญเสียสัตว์ป่าไม่รู้เท่าไหร่ ถึงแม้จะช่วยชีวิตทันแต่ก็ช่วยไม่ได้อยู่ดี สิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งจะเชื่อมโยงกับอีกหลายๆ สิ่ง เสือโคร่งเชื่อมโยงถึงเหยื่อ เหยื่อเชื่อมถึงระบบนิเวศ ถ้าอย่างหนึ่งได้รับผลกระทบมันจะส่งผลต่อสิ่งอื่นๆ เช่นกันดร.รุ้งนภา พูลจำปา ผู้จัดการโครงการฟื้นฟูเสือโคร่ง อุทยานแห่งชาติแม่วงก์และอุทยานแห่งชาติคลองลาน WWF ประเทศไทย 

รุ้งนภา พูลจำปา
.
มูลนิธิสืบนาคะเสถียร


ผู้เขียน เอกวิทย์ เตระดิษฐ์ ฝ่ายสื่อสารองค์กร

 

 

รับข่าวสาร


บทความที่เกี่ยวข้อง