• Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
หน้าแรก เราทำงานให้พี่สืบ ศศิน เฉลิมลาภ บทความโดยศศิน เฉลิมลาภ ธรรมชาติมาหานคร : การจัดการน้ำทางเลือก ตอน 1

ธรรมชาติมาหานคร : การจัดการน้ำทางเลือก ตอน 1

อีเมล พิมพ์ PDF

ศศิน เฉลิมลาภผมมายืนอยู่ข้างบึงที่เรียกว่า ‘หนองอีเหนี่ยง’ ที่ อ.ลาดยาว จ.นครสวรรค์ ที่แห่งนี้มีร่องรอยของการขุดลอกเพื่อเก็บเอาไว้เป็นพื้นรับน้ำที่สักประมาณ 100 ไร่ แต่ในแผนที่ระบุว่ามีพื้นที่อยู่ราว 600 กว่าไร่ หนองน้ำหายไปหมดเลยจากการขุดลอกเพื่อใช้กักเก็บน้ำ แต่ความเป็นจริงหนองน้ำแห่งนี้มีศักยภาพอีกหลายเท่าตัว


น้ำมาจากไหน น้ำก็มาจาก น้ำท่วมที่ท่วมเมืองลาดยาว ท่วม อ.วังซ่าน แล้วเอ่อข้ามสันปันน้ำ หรือเอ่อข้ามลุ่มน้ำแม่วงก์มาที่ลุ่มน้ำปิงแล้วก็มาถูกเก็บไว้ที่นี่

ระบบธรรมชาติของพื้นที่รับประโยชน์ของโครงการเขื่อนแม่วงก์ จะเป็นระบบที่ยิ่งใหญ่และลงตัวในการใช้ประโยชน์ กล่าวคือ น้ำจากภูเขาในอุทยานแห่งชาติแม่วงก์ไหลลงมา น้ำที่เป็นส่วนเกินจำนวนหนึ่งจะถูกมนุษย์ขุดให้ไหลมาตามคลอง เรียกว่าคลองขุนราษฎร์ มีระบบเปิดปิดอย่างดีในการเอาน้ำเข้ามาเก็บไว้สำหรับใช้ประโยชน์ในการทำเกษตรกรรม หรือถ้าน้ำท่วมก็มีประตูเปิดเพื่อระบายน้ำเฉลี่ยออกไป

แต่วันนี้ ผมได้พูดคุยกับ อ.สมฤทัย ทะสดวก (คณะวิศวกรรมศาสตร์ ภาควิชาทรัพยากรน้ำ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) มาทั้งวัน ทำให้พบว่า ที่นี่มีแต่เครื่องมือแต่ไม่มีกระบวนการจัดการ เพื่อใช้เครื่องมือที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงที่สุดทั้งช่วยน้ำท่วมและใช้สำหรับการเกษตร

ศศิน เฉลิมลาภ

หากเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมผ่านเมือง น้ำก็จะผ่านคูระบายน้ำที่อยู่ข้างถนน แต่ทว่าคูกลับไม่ทำงาน เพราะว่าในตัวตลาดหรือในตัวเทศบาลต่างก็มีสิ่งกีดขวางทางน้ำ มีฝายต่างๆ ที่สร้างไว้แล้วไม่ได้ถูกรื้อถอนออกไปในช่วงที่น้ำท่วม ก็ทำให้ระบายน้ำออกมาไม่ได้ แต่ถ้าน้ำระบายมาได้ ก็จะถูกระบายมาเก็บไว้ในพื้นที่ที่เป็นบึงขนาดใหญ่ ถ้าเก็บไว้ในช่วงน้ำท่วม บึงนี้ก็จะทำหน้าที่เก็บน้ำไว้ให้กับพื้นที่รอบๆ นี้ใช้ในช่วงน้ำแล้ง

แต่ระบบทั้งหมด ทั้งระบบที่มนุษย์สร้างขึ้นและระบบของธรรมชาติ มันยังไม่สมบูรณ์

ระบบที่มนุษย์สร้างขึ้น สร้างไว้อย่างดีด้วยความรู้ แต่ก็ไม่มีการเข้ามาบริหารจัดการของภาครัฐ และไม่มีการจัดตั้งภาคประชาชนขึ้นมาช่วยกันดูแล ภาครัฐมาสร้างอะไรทิ้งไว้ก็บอกว่ามอบให้ประชาชนดูแล แต่เหมือนมอบไปอย่างนั้น เพราะ อ.สมฤทัย ได้บอกกับผมว่า ไม่มีคู่มือหรือกระบวนการที่จะบอกภาคประชาชนว่าจะจัดการกับเครื่องมือเหล่านี้อย่างไร ส่วนระบบธรรมชาติก็ถูกแทรกแซงด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ของผู้คนนี่ล่ะ ที่เราดันไม่รู้ว่าควรจะเก็บของที่มีค่าอย่างพื้นที่ชุ่มน้ำหรือบึงน้ำเอาไว้อย่างไร

วันนี้รัฐเองก็ปล่อยให้พื้นที่ดีๆ ที่พอจะมีศักยภาพในการเก็บน้ำถูกรุก และน้ำก็ไม่มีที่อยู่ พอน้ำไม่มีที่จะมาก็กลับไปท่วม แล้วมันจะมีวิธีไหนหรือไม่ที่ทั้งระบบที่มนุษย์สร้างขึ้นและระบบที่ธรรมชาติสร้างขึ้นแต่ถูกเปลี่ยนแปลงไปให้กลับมาทำงานได้ ในวันนี้มันอาจคงยังไม่สายหากว่าเราจะค่อยๆ คิดกลับมาว่าแล้วเราจะแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบกันอย่างไร รวมทั้งให้แต่ละฝ่ายเข้ามาช่วยเหลือกันอย่างไร

ชมย้อนหลังธรรมชาติมาหานคร ตอน การจัดการน้ำทางเลือก ตอน 1
ชมย้อนหลังธรรมชาติมาหานครทุกตอนทาง www.newtv.co.th/mahanakhon

 

 

รับข่าวสาร


บทความที่เกี่ยวข้อง